ਪੰਜਾਬੀ ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰੀ ਦੋਹੇ (ਕਵਿਤਾ)

ਜਸਵੀਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੱਦਾਹੂਰ   

Email: jasveer.sharma123@gmail.com
Cell: +91 94176 22046
Address:
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ India
ਜਸਵੀਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੱਦਾਹੂਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰੋ


ੳ: ਉਂਗਲ ਫੜ੍ਹ ਉਠਾ ਲਈਏ,
ਜੇ  ਕੋਈ ਡਿਗਦਾ ਟੋਬ੍ਹੇ ਵਿੱਚ।
ਡਿੱਗਣ  ਕਦੇ  ਵੀ ਦੇਈਏ ਨਾ,
ਬਚਾ  ਲਈਏ   ਬਾਂਹ  ਖਿੱਚ।
ਅ:ਅਣਖ ਇਜ਼ਤ ਨਾ ਮਿਲਦੀ,
ਰੱਖੀਏ     ਇਹਨੂੰ    ਸੰਭਾਲ।
ਦੋ   ਕੌਡੀਆਂ   ਪਿੱਛੇ  ਕਿਧਰੇ,
ਦੋਸਤੋ ਐਵੇਂ ਨਾ ਲਿਓ ਗਾਲ।
ੲ:ਇਮਾਨਦਾਰ ਇਨਸਾਨ ਤਾਂ,
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ  ਤੋਂ  ਰਹੇ  ਦੂਰ।
ਹੱਕ ਹਲਾਲ ਦੀ  ਕਮਾਈ ਦਾ,
ਸਦਾ  ਚੜ੍ਹਿਆ  ਰਹੇ  ਸਰੂਰ।
ਸ: ਸੁੱਖ  ਦੁੱਖ  ਭੈਣ  ਭਰਾ ਨੇ,
ਇਹ    ਆਵਣਗੇ    ਜ਼ਰੂਰ।
ਕਰ ਯਾਦ ਬੰਦੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ,
ਐਵੇਂ  ਰਹੀਂ ਨਾ ਵਿੱਚ ਫਤੂਰ।
ਹ:ਹੁਕਮਰਾਨ ਨਾ ਬਣੀਏ ਕਦੇ,
ਮਿਠਤੁ ਹਲੀਮੀ ਆਉਂਣੀ ਕੰਮ।
ਅੜਬਾਈ  ਸਦਾ  ਹੀ ਪਾ ਦੇਵੇ,
ਵੀਰੋ  ਕੰਮ  ਦੇ  ਵਿੱਚ ਘੜੰਮ।
ਕ:ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੀਏ ਸਦਾ,
ਬੰਦਿਆ ਇਹੀਓ ਤੇਰਾ ਧਰਮ।
ਹੱਥੀਂ  ਮਿਹਨਤ  ਕਰਨ ਵਿੱਚ,
ਭਲਾਂ  ਦੋਸੋ   ਕੀ   ਹੈ  ਸ਼ਰਮ?
ਖ: ਖਾਮੋਸ਼ੀ  ਕਦੇ  ਨਾ ਧਾਰੀਏ,
ਗੱਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜੇਕਰ ਗਿਆਨ।
ਸਦਾ ਪਰ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਬੋਲੀਏ,
ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਰੱਖੀਏ ਧਿਆਨ।
ਗ:ਗੁਰਮੁਖ  ਬਣਕੇ ਜੇ ਰਹੀਏ,
ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਆ ਜਾਏ ਸਮਝ।
ਬਾਣੀ   ਟੁੰਬਦੀ   ਰਹੇ  ਹਮੇਸ਼ਾਂ,
ਬੰਦਿਆ ਪਾ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਰਮਜ਼।
ਘ:ਘਰ ਦਾ ਕਲੇਸ਼  ਲੈ ਬਹਿੰਦਾ,
ਅਗਰ ਰਹੇ ਜੇ  ਘਰ ਦੇ ਵਿੱਚ।
ਖੜ੍ਹਿਆ  ਸੱਥ  ਵਿੱਚ  ਜਾਏ ਨਾ,
ਦੋਸਤੋ  ਬੰਦਾ  ਹੋ  ਜਾਏ  ਜਿੱਚ।
ਗਈਆਂ:ਗਈਏਂ  ਨਾਲ ਦੋਸਤੋ,
ਸ਼ੁਰੂ  ਘੱਟ  ਈ ਕਦੇ ਕੁੱਝ ਹੋਵੇ।
ਮੈਂ  ਪਿੱਛੇ  ਕਿਉਂ  ਰਹਾਂ  ਹਮੇਸ਼ਾਂ,
ਓਹ  ਦੁੱਖੜੇ  ਸਦਾ  ਇਹ ਰੋਵੇ।
ਚ:ਚਮਕਦੇ ਰੂੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ,
ਜਵਾਹਰਾਤ  ਤੇ   ਮੋਤੀ  ਹੀਰੇ।
ਚਮਕ  ਕਾਇਮ  ਰਹੇ  ਹਮੇਸ਼ਾਂ,
ਸਮਝ  ਆਉਂਦੀ   ਪਰ  ਧੀਰੇ।
ਛ:ਛਲ ਕਪਟ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ,
ਦੋਸਤੋ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਅਪਣਾਈਏ।
ਜਿਹੜਾ  ਇਨ੍ਹਾਂ  ਚ ਲਿਪਤ ਹੈ,
ਨਾ ਓਹ ਦੋਸਤ ਕਦੇ ਬਣਾਈਏ।
ਜ: ਜ਼ਰੂਰੀ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੈ,
ਤਾਹੀਓਂ ਨਿਕਲੀਏ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ।
ਦੁਨੀਆਂ  ਮਤਲਬੀ   ਹੋ  ਗਈ,
ਕੋਈ  ਰਿਹਾ  ਨਹੀਂ  ਇਤਬਾਰ।
ਝ: ਝੁਰਮਟ  ਕਦੇ  ਨਾ ਮਾਰੀਏ,
ਕਰ ਲਈਏ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸਬਰ।
ਕੁੱਝ   ਵੀ  ਹੱਥ  ਨਹੀਂ ਆਵਣਾ,
ਵਿਖਾਈਏ     ਜੇਕਰ    ਜਬਰ।
ਯਈਆਂ:ਯਈਆਂ ਤੜਫ ੨ ਕੇ,
ਕਹਿੰਦਾ  ਲੇਖਕ  ਨੂੰ  ਹੱਥ ਜੋੜ।
ਲਿਖਤਾਂ  ਚ ਮੈਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਰਹੋ,
ਦੱਸੋ  ਮੇਰੇ  ਚ  ਕੀ  ਹੈ   ਥੋੜ?
ਟ:ਟੁੱਟ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਜੁੜਦਾ ਨਾ,
ਦਿਲ   ਹੁੰਦਾ  ਸ਼ੀਸ਼ੇ   ਸਮਾਨ।
ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਚੱਲਿਓ ਨਹੀਂ,
ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਜਾਣੇ ਅਰਮਾਨ।
ਠ:ਠਰੰਮ੍ਹਾ ਤੇ ਹਲੀਮੀ ਹਾਜਮਾ,
ਵੀਰੋ  ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਈਏ ਜੇਕਰ,
ਨਹੀਂਓਂ  ਪੈਂਦੇ  ਦੁੱਖੜੇ ਸਹਿਣੇ।
ਡ:ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤਾਰੂ ਅਕਸਰ,
ਜੇ  ਮਨ  ਵਿੱਚ  ਆਏ ਗੁਮਾਨ।
ਡਰਦੇ   ਰਹਿਣ   ਹਮੇਸ਼  ਓਹ,
ਬੰਦੇ   ਜੋ  ਹੋਵਣ   ਅਣਜਾਣ।
ਢ:ਢੋਲ ਗਵਾਰ ਅਨਾੜੀ ਉੱਤੇ,
ਕਦੇ  ਕਰੀਏ  ਨਾ  ਇਤਬਾਰ।
ਭਾਵੇਂ ਕਹੇ ਡਰਾਈਵਰ ਪੱਕਾ ਮੈਂ,
ਨਾ ਹੋਈਏ ਗੱਡੀ ਤੇ ਅਸਵਾਰ।
ਣ: ਣਾਣਾ  ਅੱਖਰ  ਹੈ  ਪੈਂਤੀ  ਦਾ,
ਦੋਸਤੋ ਨੰਨੇ ਨਾਲ ਇਹਦੀ ਯਾਰੀ।
ਣਾਣੇ  ਦੀ   ਥਾਂ   ਨੰਨਾ  ਵਰਤਦੇ,
ਨਾਲ   ਭੁਲੇਖੇ  ਕਈ  ਲਿਖਾਰੀ।
ਤ: ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਫੱਟ ਭਰ ਜਾਂਦਾ,
ਨਹੀਂਓਂ ਪਰ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ ਭਰਦਾ।
ਪਛਤਾਵਾ ਰਹਿੰਦਾ ਉਮਰ ਭਰ ਤੇ,
ਰਹੇ  ਸਦਾ  ਹੀ   ਬੰਦਾ   ਡਰਦਾ।
ਥ: ਥੁੱਕ  ਕੇ  ਕਦੇ ਵੀ ਚੱਟੀਏ ਨਾ,
ਇਹ  ਸਿਆਣਿਆਂ   ਕੱਢੇ   ਤੱਤ।
ਜੇ ਇਜ਼ਤ  ਹੋਏ ਖ਼ਰਾਬ ਤਾਂ ਫਿਰ,
ਦੋਸਤੋ  ਆਉਂਦੀ  ਕਦੇ  ਨਾ ਹੱਥ।
ਦ: ਦੁਸ਼ਮਣ ,ਮਿੱਤਰ  ਬਣ ਜਾਏ,
ਜੇ  ਹੋਵੇ  ਬੋਲੀ  ਵਿੱਚ  ਮਿਠਾਸ।
ਸਬਰ   ਸਿਦਕ   ਲਈ  ਦੋਸਤੋ,
ਥੋੜ੍ਹਾ  ਰੱਖਣਾ   ਪਊ  ਧਰਵਾਸ।
ਧ: ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ,
ਹੈ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫਰਜ਼।
ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਮਤਲਬ ਲਈ ਨੀ,
ਦਿਲੋਂ ਸਦਾ ਕਰੀਏ ਜੀ ਬੇਗਰਜ਼।
ਨ:ਨਾਮ  ਗੁਰੂ  ਦਾ  ਹੋਏ ਸਹਾਈ
ਵੀਰੋ   ਜਪਦੇ   ਰਹੀਏ   ਹਮੇਸ਼।
ਸਵਾਸ ਸਵਾਸ ਦੇ  ਜਪਣ  ਨਾਲ,
ਮਿੱਟ   ਜਾਵਣ    ਦੁੱਖ   ਕਲੇਸ਼।
ਪ:ਪਾਰਖੂ ਨਜ਼ਰ ਹੀ ਪਰਖਦੀ,
ਕੀ  ਝੂਠ  ਤੇ   ਕੀ   ਸਚਾਈ ।
ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਚ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਊ,
ਕੀ  ਕਰਨ ਦੇ  ਵਿੱਚ ਭਲਾਈ।
ਫ:ਫਰਿਆਦੀ ਬਣ ਗਰਜਵੰਦ,
ਜੋ   ਵੀ   ਆਉਂਦਾ  ਹੈ  ਦਵਾਰ।
ਵੀਰੋ  ਖਾਲੀ   ਕਦੇ  ਨਾ ਮੋੜੀਏ,
ਸਦਾ   ਭਲੀ  ਕਰੂ   ਕਰਤਾਰ।
ਬ:ਬਰਾਬਰਤਾ  ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹੀਏ,
ਮੁੰਡੇ  ਕੁੜੀ  ਚ ਫ਼ਰਕ  ਹੈ ਕੋਈ?
ਦੱਸੋ ਕਿਥੇ ਨਹੀਂ ਐਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅੱਗੇ,
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਰਿਹਾ ਨਾ ਕੋਈ।
ਭ:ਭਲਾਈ ਕਰ ਤੂੰ ਐ ਇਨਸਾਨਾਂ,
ਹੈ     ਇਹੀਓ     ਤੇਰਾ    ਕਰਮ।
ਇੱਕੋ    ਇੱਕ     ਸੰਦੇਸ਼    ਇਹ,
ਹਨ    ਦਿੰਦੇ   ਸਾਰੇ  ਈ  ਧਰਮ।
ਮ: ਮਖੌਟਾ  ਹੋਰ  ਨਾ  ਪਹਿਨਣਾ,
ਰਹੀਂ  ਬੰਦਿਆ  ਬਣ ਇਨਸਾਨ।
ਇਸੇ   ਜਾਮੇ    ਵਿੱਚ    ਹੀ   ਤੂੰ,
ਕਰ   ਸਕਦੈਂ     ਕੰਮ   ਮਹਾਨ। 
ਯ:ਯੋਧੇ ਅਣਖੀ  ਮਰਦ  ਦਲੇਰ,
ਦੇਸ਼ ਲਈ ਮਰ  ਮਿਟ  ਜਾਂਦੇ  ਨੇ।
ਕੌਮ ਲਈ ਜਾਨ ਤਲੀ ਜੇ ਧਰਕੇ,
ਨਾ ਫਿਰ ਪਿੱਛੇ ਕਦਮ ਹਟਾਂਦੇ ਨੇ।
ਰ: ਅੱਲ੍ਹਾ  ਰਾਮ ਖ਼ੁਦਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ,
ਹੈ  ਸੱਭ ਇੱਕ  ਸ਼ਕਤੀ  ਦੇ ਨਾਮ।
ਦੁੱਖ  ਕਲੇਸ਼  ਸੱਭ  ਦੁਨੀਆਂ  ਦੇ,
ਹਨ    ਦਿੰਦੇ    ਕੱਟ    ਤਮਾਮ ।
ਲ:ਲੁੱਕ ਲਪੇਟ ਨਾ ਰੱਖੀਏ ਕਦੇ ਵੀ,
ਸਦਾ  ਕਰੀਏ ਮੂੰਹ ਦੇ  ਉੱਤੇ  ਗੱਲ।
ਭਾਵੇਂ ਮਸਲਾ ਹੋਵੇ  ਕਿੱਢ੍ਹਾ ਪਚੀਦਾ,
ਆਖਿਰ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਹੱਲ।
ਵ:ਵਕਤ ਨਾ ਆਵੇ ਕਿਸੇ ਤੇ ਮਾੜਾ,
ਕਰੀਏ  ਰਲਮਿਲ  ਕੇ  ਅਰਦਾਸ।
ਰੰਗੀਂ  ਵਸੇ  ਤੇ   ਖੁਸ਼ੀਆਂ   ਮਾਣੇ,
ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਆਮ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਖਾਸ।
ੜ:ੜਾੜਾ ਆਖੇ ਸੁਣ ਦੱਦਾਹੂਰੀਆ,
ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਪੈਂਤੀ  ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਥਾਂ।
ਕੁਹਾੜਾ ਪਾੜਾ ਲਿਖੋ ਬਿਨ  ਮੇਰੇ?
ਤੁਹਾਨੂੰ   ਮੰਨਦਾ   ਹਾਂ   ਮੈਂ   ਤਾਂ?